Gwella gwasanaethau mamolaeth yng Nghymru

Yn ogystal â bod yn Weinyddydd ar gyfer Cyfranogaeth Cymru, rwyf hefyd yn arwain ar nodweddion gwarchodedig beichiogrwydd a mamolaeth o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010. Rwy’n fam falch iawn i ferch fendigedig un oed ac roeddwn yn sicr o’r dechrau fy mod am ddychwelyd i’r gwaith, yn bennaf fel y byddai hi’n tyfu fyny gan wybod nad oes raid iddi ddewis rhwng gyrfa a theulu, felly, mae’r pwnc hwn yn agos at fy nghalon.

Roeddwn yn f’ystyried fy hun yn ffodus tra oeddwn yn disgwyl ac yn ystod yr absenoldeb mamolaeth dilynol i fod yn gweithio i fudiad sy’n trin cyflogeion beichiog yn deg – yn wir, mi ddatgelais yn y cyfweliad am y swydd fy mod yn disgwyl ac ni rwystrodd hyn fi o gwbl! Dewisais gymryd chwe mis o absenoldeb mamolaeth ac roeddwn yn gallu gwerthfawrogi a defnyddio’r amser hwn yn llawn i feithrin perthynas agos â’m merch gan wybod y byddai fy swydd yn y gwaith yn ddiogel ar ddiwedd fy absenoldeb. Yn ogystal, dim ond ynglŷn â materion cymdeithasol y cysylltodd fy nhîm â mi yn ystod fy absenoldeb a chefais gefnogaeth a goruchwyliaeth wrth ddychwelyd i’m helpu i ddod yn ôl i arfer â phethau’n gyflym.

Dylai fy sefyllfa i gael ei hystyried y norm ac nid fel enghraifft o lwc dda. Mae yna gryn dystiolaeth o wahaniaethu anghyfreithlon yn erbyn cyflogeion beichiog fodd bynnag, a bob blwyddyn mae llawer o fenywod yn cael profiadau gwahanol iawn i’r un a ddisgrifiais i. Yn y Deyrnas Unedig, profiad un o bob naw mam newydd yw y gwahaniaethir yn eu herbyn neu fe’u diswyddir o’u cyflogaeth. Tra ystyrir dynion yn aml yn fwy cyfrifol yn y gwaith wrth iddynt ddod yn dadau a gallant elwa o fwy o gyfrifoldeb neu hyrwyddiad, gall menywod ddioddef, ac yn wir maent yn dioddef, oherwydd yr agwedd eu bod yn llai galluog ac yn llai dibynadwy wrth iddynt ddod yn famau. Nid yn unig y mae hyn yn asesiad annheg o alluoedd menywod unigol yn eu gyrfaoedd (heb sôn am gyfraniad tadau) ond mae hefyd yn niweidio gweithleoedd os yw menywod dawnus yn dewis gadael.

Holais fenywod eraill ynglŷn â’u profiadau nhw o ddychwelyd i’r gwaith ar ôl absenoldeb mamolaeth a beth wnaeth eu gweithle i’w gwneud yn haws dychwelyd. Dyma beth oedd ganddynt i’w ddweud:

  • Darparu’r hyfforddiant anffurfiol roeddwn yn teimlo fy mod ei angen i sicrhau y gallwn ddychwelyd yn hyderus i’m gwaith
  • Roeddwn yn gallu dychwelyd yn rhan amser a chynyddu’n raddol at weithio’n llawn amser dros gyfnod o 6 i 8 wythnos
  • Roedd cydweithwyr yn feddylgar ynglŷn â gofyn i mi ddod i gyfarfodydd a oedd yn bell o gartref neu’n dechrau’n gynnar iawn
  • Oriau gweithio hyblyg
  • I mi, roedd y ffaith fy mod fy ngweithle yn rhan o gynllun talebau gofal plant o gymorth enfawr
  • Mae’n beth syml ond roedd gan bobl yn gyffredinol agwedd bositif tuag at y ffaith fy mod yn dychwelyd
  • Addasiadau rhesymol – roedd fy rheolwr a’m tîm yn deall pan gafodd fy merch haint a bu’n rhaid i mi gymryd gwyliau ar fyr rybudd i fod gartref gyda hi

Fe fues yn ddiweddar i gyfarfod Rhwydwaith Mamolaeth Cymru Gyfan, fforwm i ddefnyddwyr gwasanaethau gyfrannu at wella gwasanaethau mamolaeth yng Nghymru. Yn ystod y cyflwyniad, dysgais fod y mwyafrif o newidiadau yn y gwasanaethau hyn wedi digwydd o ganlyniad uniongyrchol i heriau gan ddefnyddwyr gwasanaethau – mae gennym yr hawl i roi geni mewn ysbyty a chael mynediad at epidwral oherwydd i famau fynnu hynny.

Tra’r oedd hi’n sicr yn bositif bod yn rhan o gyfarfod o rieni a gweithwyr proffesiynol (roedd y mwyafrif yn rhan o’r ddau grŵp) a oedd yn benderfynol o wella gwasanaethau mamolaeth, roedd nifer y bobl a rannodd brofiadau truenus y gellid bod wedi’u hosgoi yn dorcalonnus. Un rhwystredigaeth gyffredin a ddaeth i’r amlwg oedd bod mamau’n teimlo nad oeddynt wedi cael digon o wybodaeth i deimlo eu bod yn gwneud dewisiadau gwybodus, awdurdodedig ynglŷn â’r opsiynau a oedd ar gael iddynt o ran ble a sut roeddynt yn dewis rhoi geni. Ar ben hyn, nid oedd llawer o fenywod yn ymwybodol bod ganddynt ddewis mewn rhai materion – awgrymodd yr iaith a ddefnyddid gan rai ymwelwyr iechyd a bydwragedd fod y menywod hyn yn cael eu gorchymyn yn hytrach na’u cynghori a doedd dim cyfle i drafod. Mae’r materion hyn yr un mor berthnasol i famau sy’n dewis dychwelyd i’r gwaith – os ydym i fynnu triniaeth deg, rhaid i ni wybod beth yw ein hawliau yn y maes hwn.

Gallwch gael gwybod mwy yma am sut i gymryd rhan yn Rhwydwaith Mamolaeth Cymru.

 – Non

 

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s