Tag Archives: iechyd

Sut mae cleifion a’r cyhoedd yn cael eu cynnwys wrth arfarnu meddyginiaethau newydd

Yn ddiweddar, fe fues i un o gyfarfodydd Grŵp Buddiannau Cleifion a’r Cyhoedd (PAPIG), sef cleifion, gofalwyr, eiriolwyr cleifion a mudiadau trydydd sector. Mae’r grŵp yn mynegi ei farn drwy Ganolfan Therapiwteg a Thocsicoleg Cymru Gyfan (AWTTC), sy’n darparu cymorth proffesiynol, technegol a gweinyddol i Grŵp Strategaeth Meddyginiaethau Cymru Gyfan (AWMSG). Un o swyddogaethau AWMSG yw cynghori Llywodraeth Cymru a ddylai meddyginiaethau newydd fod ar gael i’w defnyddio yn y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru.

Mae meddyginiaethau newydd yn cael eu gwerthuso yn erbyn y meddyginiaethau sydd ar gael yn barod, er mwyn cymharu:

  • pa mor dda maent yn gweithio,
  • pa mor gost-effeithiol ydynt,
  • pa gleifion a fyddai’n elwa fwyaf ohonynt.

Mae AWMSG wedi’i ymrwymo i gynnwys cleifion, gofalwyr a’r cyhoedd wrth werthuso meddyginiaethau newydd. Yn ystod y broses arfarnu, mae safbwynt y claf a’r gofalwr yn hanfodol gan na all data clinigol yn unig fesur profiad claf – does dim angen i’r claf fod yn arbenigwr mewn meddyginiaeth i fod yn rhan o’r broses hon. Mae’r rhan fwyaf o’r cwestiynau a ofynnir iddynt yn ystod y broses arfarnu yn ymwneud â’u cyflwr a’r ffordd mae’n effeithio ar eu bywyd bob dydd.

Efallai nad yw’r cleifion a’r gofalwyr sy’n cyfrannu wedi’u hyfforddi’n wyddonol nac yn glinigol, ond yn sicr mae ganddynt wybodaeth amhrisiadwy ynglŷn â’r effaith y mae eu cyflwr yn ei chael ar eu bywydau nhw a bywydau eu teulu. Mae rhanddeiliaid eraill megis fferyllwyr, academyddion, clinigwyr a chynrychiolwyr y diwydiant hefyd yn rhan o’r broses drwyddi draw. Canfyddir y cleifion a’r cyhoedd drwy eiriolwyr cleifion a mudiadau trydydd sector a gynrychiolir yn y Grŵp Buddiannau Cleifion a’r Cyhoedd. Mae AWTTC hefyd yn chwilio am grwpiau eraill o gleifion er mwyn cyrraedd y rheini nad ydynt eisoes yn rhan o’r broses hon.

Mae’n werth nodi nad yw cyrff eraill yn y Deyrnas Unedig sy’n arfarnu meddyginiaethau newydd yn cymryd ymatebion gan gleifion unigol na’r cyhoedd, ond mae AWMSG yn gwneud hynny.

Gelwir cleifion ac aelodau o’r cyhoedd sy’n cyfrannu yn aelodau lleyg. Y diffiniad geiriadurol o aelod lleyg yw rhywun sydd heb wybodaeth arbenigol neu broffesiynol o bwnc. Felly, os dyna’r hyn nad oes gan aelodau lleyg, beth am y sgiliau sydd ganddynt?

Yn y cyfarfod, fe wnaethom ymarfer cyfranogol i ystyried ‘pa sgiliau, profiad, rhinweddau a phriodoleddau sydd gan aelod lleyg?’

Dyma rai o’r pethau a nodwyd gennym:

papigpicSgiliau a phrofiad

  • Cyfleu’r neges
  • Gallu dadansoddol
  • Cyfathrebu’n dda
  • Dealltwriaeth a phrofiad da o gyflyrau iechyd
  • Gwrando’n dda

Rhinweddau a phriodoleddau

  • Hyderus
  • Sympathetig / empathetig
  • Gofalgar
  • Gallu aros o fewn eu cylch gwaith

Roedd cwblhau’r ymarfer gweledol hwn yn ffordd ddiddorol iawn o edrych ar rôl yr aelod lleyg, gan ein hysgogi i feddwl.

Pa ddulliau cyfranogol rydych chi wedi’u defnyddio i ddadansoddi rôl dinasyddion yn eich proses ymgynghori?

Sarah

Wayne Jepson yn myfyrio dros ein gwaith a bod yn aelod o’n Panel Cynghori

Dyma’r fideo olaf mewn cyfres o dri chyfweliad a wnaethom gydag aelodau o Banel Cynghori Cyfranogaeth Cymru. Mae’r cyfweliad yma yn dilyn cyfweliadau blaenorol gyda Derek Walker o Ganolfan Cydweithredol Cymru a Margaret Peters o Gyngor Cefn Gwlad Cymru (sydd bellach yn rhan o Gyfoeth Naturiol Cymru). Rydyn ni wedi bod yn ffilmio’r rhain fel rhan o’n Fframwaith Gwerthuso, sy’n helpu ni i sicrhau bod yr hyn ni’n gwneud yn bodloni anghenion y bobl a mudiadau sy’n defnyddio ein gwasanaethau.

Wayne Jepson on Participation Cymru / Wayne Jepson ar Gyfranogaeth Cymru from Participation Cymru on Vimeo.

Mae Wayne wedi bod yn aelod o’r Panel Cynghori am sbel. Mae fe wedi bod yn cynrychioli’r Asiantaeth Genedlaethol Arwain ac Arloesi mewn Gofal Iechyd (sydd newydd dod i ben – mae’i swyddogaethau nawr yn rhan o Lywodraeth Cymru a’r GIG Cymru) am nifer o flynyddoedd, ac mae fe wedi bod yn ymwneud â chomisiynu gwaith o’r prosiect yn ogystal â darparu arweiniad ar gyfer ein gwaith fel aelod o’r Panel Cynghori.

Pan ofynnais i Wayne sut roedd e’n gweld rôl y Panel Cynghori dywedodd “Rwy’n meddwl bod y Panel Cynghori yn elfen hanfodol o ddatblygiad Cyfranogaeth Cymru. Rwy’n credu ei fod e’n darparu fforwm i lywio a dylanwadu ar benderfyniadau sy’n cael eu gwneud gan Gyfranogaeth Cymru, a hefyd am Gyfranogaeth Cymru a’r sector cyhoeddus ehangach. I mi, mae’r Panel Cynghori yn gweithredu fel gall Bwrdd Rhaglen gweithredu ar gyfer prosiect, ond mae’r panel hefyd yno i alluogi’r prosiect i wirio ac i sicrhau cydbwysedd. Rwy’n credu bod cyfansoddiad y Panel Cynghori – mae pobl yn dod o fudiadau a sectorau amrywiol – yn dod â chyfoeth o brofiad a gwybodaeth i’r bwrdd sydd dim ond yn gallu helpu Cyfranogaeth Cymru i ddatblygu a symud ymlaen”.

Un o’r Egwyddorion Cenedlaethol ar gyfer Ymgysylltu â’r Cyhoedd yng Nghymru yw “Gweithio gyda mudiadau partner perthnasol”. Mae’r Asiantaeth Genedlaethol Arwain ac Arloesi mewn Gofal Iechyd wedi rhoi hwn ar waith yn eu rôl fel aelod o’r Panel Cynghori, gan bod nhw wedi comisiynu hyfforddiant ar y cyd gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Mae’r dull hwn wedi sicrhau’r defnydd gorau posibl o adnoddau, ac mae fe hefyd wedi ychwanegu gwerth i’r hyfforddiant gan fod mynychwyr yn cael y cyfle i rwydweithio a dysgu o brofiadau ei gilydd.

Mae Asiantaeth Genedlaethol Arwain ac Arloesi mewn Gofal Iechyd wedi cynhyrchu llawer o adnoddau defnyddiol ar wella gwasanaethau iechyd, gan gynnwys canllaw defnyddiol iawn ar gynnwys oedolion sy’n ddefnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr y GIG, sy’n dangos yn glir ei fod yn hanfodol bod lleisiau cleifion a’r cyhoedd yn cael eu clywed er mwyn cael gwasanaethau iechyd effeithiol yng Nghymru.

– Dyfrig